Tadiwennit

Ittyasay g tesghunt tagwensant n tmesmunt tamaynut ayyaw n Agadir (uttûn 2, Yulyuz 1996/2946), isker tt dids Làabid M'Barek Amerghad.

AMAYNU:
Gwematnegh AGIZUL, man akud d mamenk as tssentit gh usayes n umarg ?

AGIZUL:
Ssentigh gis aseggwas n 1977, asseggwas lligh umêzgh tighrad inu g twwuri yad sghigh imis n lakurdiyun maghegh add gis sackegh irir n " A vava inu va ", irir ad issusmiyyi bahra gh akud ann (..), mmaggaregh d kra n ayt umarg g Tiznit g 1978 ar skaren amarg n Usman acku nettan ad lkemen aswir yattuyen g mad izêlin s tiyyet (ccna) d uzâwan, ayelligh tebda tghêri iqcicen (iferxan) agi (ad) mmattigh s temdint n Ifni awed (ula) nekkin ssengh ghinn kra n iferxan ar ttiriren s tsbbanyunt d tenglizet ar neskar ilemma ilmmuden n uzâwan ayelligh nzdâr ad ten ngwemmi ar ten nettara mmattigh dagh s temdint n "Laxsâs" g 1984 iligh d yat trabbut g "Tiznit" ar ntteddu s imussuten d tmghêriwin, Tirubba yad skergh degsent (gisent) tinmel mmaghegh ad ssengh i tghawsiwin lli ttâfnin azedduy (relation) d umarg.

Iz d kiyyin ad iskaren iwaliwen lli s ar ttirirt, d max?

Ad ur tettut iz d amras lli iskaren tazûri (art) gh unli iz d yan ad iga, ghemkan af an nit nettaffa wad iskaren takwela (dessin) ar iskar azâwan, ar iskar tamedyazt d mad ten irwasen. nekkin ad iskaren iwaliwen ar skargh tiyyet d uzâwan. Ad ur ttugh mas d is ar skargh takwela awd nettat. Rad tinit max ayelligh a ten akw skargh? Acku ur righ ad skargh tazûri i tzûri (l'art pour l'art), righ ad skargh tazûri i yufgan (l'art pour l'homme) righ ad inigh ayelli righ nekkin i midden, ur d ayelli ira wayyad a tid inigh inigh t.

man anaw n umarg a mu tsseflidt ?

ar sseflidgh i yumarg mekna ka ira yeg t, ghinna ira ikk tid, illa f yan iran ad ikcem asays ad ad t yisfiw. Ar sseflidgh i umarg n Sus, win Zâyan, win trifit, win teqbaylit, win tcawit, mac ar bahra sseflidgh i win Sus zun d ihêwacen d rrwayes izuyka (izaykuten).

Illa mad ittinin amarg lli tskert g tessfift nnek irwas win teqbaylit, illa mad ittinin irwas win Ammouri, mad tennit keyyin ?

Yan innan ghemkad ur iskarks, illa mad innan irwas win Rrif, nekkin is dari izîl mayan, ad ur nettu izd is akw nga tarwa n yat tussna (idles) d yat tgherma d yat tmazirt, nekkin ur dari ifulki yan yudden i ixef nnes g yan umras ifel wiyyâd meqqar gan winnes zun d yan ittemniden ghas (ghar) ixef nnes ifel ayt mas zun d igh ten ur ittâf.

Illa mar ad yini tusit imassen imaynuten tfelt izuyka zun d rribab d lutâr d nnaqus lli ganin winnegh, mad igan amnad nnek g mayad ?

(...) Imis n umarg ila tadêfi nnes, Lutâr ittâf tinnes, lbanju ittâf tinnes, Lkamanja tettâf tinnes, zun d (am) imassen yâdnin kuyan ittâf tinnes, imis lli ghuri (dari) ilan isem (assagh) nnes igat: santitizur (synthétiseur) ismun yat tugget ur ilin ttemi, ila degs (gis) wawal nna ka trit rad t degs (gis) teskert ar ids zdin lurdinatur (l'ordinateur) ayenna gis trit tarat tin, ur nufi ad nessanef imis am (zun d) wan nini ur igi yat.Ghemk lli ur nufi ad nessanf rribab acku iga g idles nnegh (tawssna).
Illa f yan iran ad iskar afran ad issen ur d imik. Nekkin ur gigh afna (contre) n imassen izuyka (iqburen) ula imêzzi ghuri (dari) watig nnsen mac tizi lligh d usigh imis amaynu (nouveau) ur iyyi tkcem tadêfi n rribab ixef inu zun d (am) tugget n iferxan (icarran), ghil a (tura) ar sseflidgh i imis n rribab, mac amezzûgh inu ar istay...
Yan iseqsan inna zun d (am) ghemkad, ar as ttinigh ad ur tettut iz d taghawsa yan igan tamaynut sar tega awd (ula) nettat tazaykut (taqburt) igh ira tizuyka...
Illa fellagh ad neg ayt tizi yad gh nella. Nasid g mad izrin mad ifulkin nasi mad ifulkin g may ad illan tura (ghila).nsker yat tawwuri lli rad afin willi yagh d dêfarnin, ad ur nttiksâd nurri s tighwêrdin (dârat).

Mad tzizwirt igh rad tskert irir iz d iwaliwen negh d tiyyet negh d azâwan ?

Yan iskaren tiyyet illa fellas ad issefled i iwaliwen ar d igh issen man tiyyet iz d tin tumert (la joie) negh d tin ufeqàu (malheur) negh d kra yâdnin afad ad iskar azâwan yan ten ismunen zun d tugget n ayt umarg g umadâl izdâr ad izzizwir tiyyet acku aghbalu nnesen yan ad yega.

Yan iran ad yeg amarir (chanteur) g uzemz ad, mad tid iqqanen ?

Iqqan tid ad issen ur d imik, ad yeg gh imezwura g usays n idels (culture) ad yeg afgan issen izerfan nnes, ad ig tagwmat n kuyan d ad en ur yaggug midden ig yan degsen, ad ittêf idrimen acku ttâfen azedduy d umarg, ad ur ig wawtas nnes idrimen, ad ittêf tagharast nnes sis izêlin isker f tanna d igguran.

Turit s tirra n tfinagh (tirra n tmazight) g iggi n tessfift (cassette) max mad iga ghemkan ?

Mas rad za sul gis aragh? : tinglizit (ar idêssa yini : ) nekkin a gwma, imazighen a mu skergh amarg, yan iran kra yadên issfeld as ur as t kkisgh, agdez (Marché) agh tella, ad ur tettut iz d azerf (droit) nna ur tumêzt meqqar ak ittufka is kid iqqan at dagh tsiggilt, illa fellagh ad nissan izerfan nnegh nemmagh fellasen ard ten namêz azemz aya.

Awal igguran ?

Righ g yan isghan tassfift, negh as issefled i ma s nnigh, tabrat inu ayan igh tt ur issen ad iseqsa. Igh ur yufi mad iseqsa, yazen iyin tabrat s Laxsâs «Tiznit» rad as d rargh f ayenna g iseqsa. Mek lli nnigh ad inigh i tawja n tesghunt n umaynu llin ganin tuggas nnsen f ad ed ighli itri n idles nnegh, meqqar agh en ttematâl righ gisen ad sul ur skaren mekan acku ar sisen nttqel.